Jurajski Park Zamkowy
Z dumnych warowni tamtych lat zostało, niestety, niewiele. Ale wystarczy, by spędzić na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej przyjemny tydzień, włócząc się od ruiny do ruiny.
::Bydlin
Stan: Skromne ruiny (ściany kilkumetrowej wysokości), porośnięte krzakami.
Historia: Wzniesiony w XIV w. W XVI w. przebudowany na kościół katolicki, w okresie reformacji przerobiony na zbór ariański, a pod koniec XVI w. znów na świątynię katolicką pw. św. Krzyża. Zniszczony w czasie „potopu” kościół-warownia został opuszczony.
MT: Brak danych – być może z uwagi na poświęconą ziemię upiory trzymają się z daleka.
Położenie: woj. małopolskie, pow. olkuski. Dojazd drogą nr 794 do wsi Dłużec, skąd 7 km drogą lokalną.
Kontakt: PTTK w Olkuszu, Rynek 20, tel. (32) 643 42 27
::Ojców
Stan: Dobrze zachowany budynek bramny, w którym znajduje się małe muzeum, daje wyobrażenie, czym był zamek w czasach swej świetności. Za bramą pozostała jedynie główna wieża (przed wojną obniżona w obawie przed zawaleniem), fragmenty murów i studnia.
Historia: zbudowany w II połowie XIV w. przez Kazimierza Wielkiego, w XVII w. złupili go Szwedzi. W XIX w. rozebrano go, aby zdobyć budulec na karczmę i browar.
MT (Mroczne Tajemnice): Dlaczego Bolesław Krzywousty kazał wyłupić oczy dzierżawcy Ojcowa Skarbimirowi? Bo ten, miast opiekować się córką zmarłej siostry, porwał ją i uwięził w zamku, a narzeczonego kazał zakuć w kajdany.
woj. małopolskie, pow. krakowski; Ojców leży ok. 20 km na północ od Krakowa. Dojazd PKS
Kontakt: Muzeum, tel. (12) 389 20 44; zamek leży na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego
::Smoleń
Stan: Z niewielkiej warowni zachowały się resztki murów obronnych, część ścian głównego budynku i baszta. Szlak prowadzący do górnego zamku, gdzie znajduje się taras widokowy, ubezpieczony jest – jak w górach – klamrami i łańcuchami.
Historia: Zbudowany w XIV w. przez Jana z Pilczy. W XVI w. rozbudowany i renesansowo ozdobiony przez Seweryna Bonera z Ogrodzieńca. Po odnowieniu zamku w Pilicy na początku XVII w. stracił na znaczeniu i opustoszał, co nie uchroniło go przed zniszczeniem w czasie potopu szwedzkiego.
MT: Ciekawostką jest głęboka na 200 m studnia i rozciągająca się ponoć pod zamkiem sieć tuneli (o tyle prawdopodobne, że w okolicy istnieje kilkadziesiąt jaskiń). W tunelach mają być ukryte wielkie skarby, a w studni – szkielety tych, którzy się o nich dowiedzieli, a nie zamierzali dochować tajemnicy.
Położenie: woj. śląskie, pow. zawierciański. Dojazd drogą nr 794 oraz PKS
Kontakt: IT w Zawierciu, ul. Sikorskiego 6 (punkt przy dworcu PKP),
tel. (32) 672 18 41
2 50
::Pieskowa Skała
Stan: Potężny zamek na wysokiej skale, tuż obok słynnej Maczugi Herkulesa. Z czasów pradawnych zachowała się baszta, z późniejszych piękne renesansowe zabudowania, w tym krużganki wzorowane na wawelskich. W części zamku utworzono muzeum.
Historia: Zbudowany prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV w. Do początku XVII w. w rękach rodziny Szafrańców, którzy w XVI w. zamieniają gotycki zamek w renesansową budowlę. Kolejne pożary w 1718, 1850 i 1856 r. po których zostaje odbudowany. W czasach przedwojennych pensjonat, po wojnie jego restaurację rozpoczęto już w 1947 r.
MT: Nazwa „Pieskowa Skała” pochodzi od Peska (czyli Piotra) Szafrańca, legendarnego pierwszego władcy warowni. Jego nieszkodliwym hobby była alchemia, a szkodliwym – łupienie i mordowanie kupców. Ponoć wykorzystywał w niecnych celach specjalne zapadnie, zaleca się więc ostrożność w trakcie zwiedzania.
woj. małopolskie, pow. krakowski; Pieskowa Skała leży kilka kilometrów na północ od miejscowości Skała (przy trasie nr 773). Dojazd PKS
Kontakt: Muzeum, tel. do zamku (12) 389 60 04
::Pilica
Stan: Przepyszny, klasycystyczny magnacki pałac w niczym nie przypomina warowni z kamienia, na jakie napotykamy gdzie indziej. Podczas gdy ruiny zamków można uznać za romantyczne, pilicki pałac jest zwyczajnie zdewastowany i zapuszczony. Obecnie trwają tu prace konserwatorskie,
ale ufortyfikowana budowla i tak robi duże wrażenie. Posiadłość jest w prywatnych rękach.
Historia: Zamek powstał zapewne w XIV w., w połowie XVII został przekształcony w renesansowy pałac z 40 pokojami, a w połowie XVIII – w klasycystyczny. Różne wojny przetrwał w niezłym stanie, a po ostatniej urządzono tu dom dziecka. W 1989 r. rezydencję kupiła Barbara Piasecka-Johnson, ale pojawienie się potomków starych właścicieli skomplikowało kwestię własności.
MT: Podobno w jednym z bastionów zamurowano żywcem dziewczynę, która nie chciała męża. Biedaczka, straszy po nocach do tej pory.
Położenie: woj. śląskie, pow. zawierciański; Pilica leży przy drodze nr 794 z Wolbromia do Koniecpola i 790 z Ogrodzieńca. Dojazd PKS.
Kontakt: IT w Zawierciu, ul. Sikorskiego 6 (punkt przy dworcu PKP),
tel. (32) 672 18 41
::Rabsztyn
Stan: Malownicza ruina. Dość zaniedbana, ale ostatnio prowadzi się przy niej prace konserwatorskie. Górny zamek był zbudowany na wysokiej skale, skąd roztacza się ładny widok na Olkusz i okolice.
Historia: Podobno drewniana warownia stała tu już w XII w., murowaną postawiono za Kazimierza Wielkiego. Przechodziła z rąk do rąk, zapisując w swych dziejach karty zarówno ciemne (husycki spisek przeciw radzie królewskiej w 1439 r.), jak i jasne (rozbicie wojsk walczącego o tron Rzeczypospolitej Habsburga w 1587 r.). Pod koniec XVI w. z zamku uczyniono pyszną renesansową rezydencję, w 1657 r. zniszczoną przez Szwedów.
MT: To w Rabsztynie, według legendy, walczyła ze zbójami w dzień swego wesela dzielna dziewica Sobótka, na pamiątkę którego to wydarzenia noc świętojańska zwie się właśnie Sobótką. Tutaj też pod koniec XVI w. zapalony myśliwy król Stefan Batory hodował stado lwów.
woj. małopolskie, pow. olkuski. Dojazd drogą nr 783 , PKS, PKP
Kontakt: PTTK w Olkuszu, Rynek 20, tel. (32) 643 42 27
::Ogrodzieniec
Stan: Największy zamek – a raczej ruina zamku – na Jurze. Wygląda dokładnie tak, jak powinny wyglądać ruiny zamków – strzaskane wieże, wysokie mury z oczodołami okien, mnóstwo miejsc, do których można zajrzeć. Na dodatek wszystko jest udostępnione do zwiedzania – po prostu bajka.
Jeśli ze wszystkich zamków na Jurze możemy zobaczyć tylko jeden – wybierzmy ten.
Historia: W połowie XVI w. bogacz Seweryn Boner przebudował i rozbudował w stylu renesansowym zamek do tego stopnia, że nazywano go „małym Wawelem”. Niektórzy z kolejnych właścicieli upiększali zamek, ale kres temu położyli Szwedzi, którzy mocno go zdewastowali w czasie „potopu” – potem nie odzyskał już dawnej świetności. W XIX i XX w. służył głównie jako budulec okolicznym chłopom. Kiedy już się wydawało, że okres dewastacji zacna budowla ma za sobą, w 2001 r. oszpecono ją dekoracjami do Zemsty Andrzeja Wajdy.
MT: Przy dyżurnym upiorze Ogrodzieńca każda Biała Dama wygląda jak przyjazny duszek Kasper. Tutaj straszy okrutny kasztelan Warszecki (jedną żonę publicznie chłostał, drugą żywcem zamurował), który pod postacią wielkiego czarnego psa wlecze za sobą długi łańcuch i strzeże ukrytego skarbu. Mroczne widmo jest widywane – niestety – dość regularnie.
Położenie: woj. śląskie, pow. zawierciański, kilka kilometrów
od Zawiercia, na skrzyżowaniu dróg nr 790 i 791. Dojazd PKS
Kontakt: IT w Zawierciu, ul. Sikorskiego 6 (punkt przy dworcu PKP),
tel. (32) 672 18 41; ZAMEK Sp. z o.o., tel. (32) 673 22 20, 673 29 91
::Bobolice
Stan: Resztki murów na wysokiej skale. Romantycznie jak na rysunku w pamiętniku dziewiętnastowiecznego podróżnika. Podobnie jak zamek w Mirowie, to miejsce nie robi kolosalnego wrażenia i nie zapiera tchu w piersiach, ale ma w sobie to coś, dzięki czemu będziemy chcieli tu wrócić.
Historia: Wzniesiony w XIV w. za Kazimierza Wielkiego, w XVII zniszczony przez Szwedów, w 1863 r. zatrzymał się tu Jan III Sobieski, o czym czule wspominał w listach do Marysieńki. MT: Było dwóch braci: jeden władał Mirowem, drugi Bobolicami. Kiedy ten z Bobolic sprowadził sobie brankę, ciągnęli o nią losy – no i przyjaźń się skończyła, zwłaszcza że wygrał boboliczanin, a pani wolała mirowianina. Spotykali się potajemnie, aż w końcu pan na Bobolicach brata zatłukł, a żonę zamurował.
woj. śląskie, pow zawiarciański; jadąc z Żarek do Kroczyc drogą nr 792, trzeba skręcić na Mirów w Kotowicach, pod mirowskim zamkiem jest parking. Zamek w Bobolicach jest kwadrans spacerkiem dalej, idąc czerwonym szlakiem
Kontakt: MOK w Myszkowie, tel. (34) 313 26 59
::Morsko
Stan: Skromna ruinka na skale, strzegąca wyciągu narciarskiego z jednej, a ośrodka z basenem z drugiej strony.
Historia: Zamek „Bąkowiec” został zbudowany w XIV w. jako warownia strzegąca granic księstwa Władysława Opolczyka. Szybko przezeń utracony, przechodził z rąk do rąk, w XVII w. opuszczony, w latach międzywojennych częściowo zaadaptowany na willę. Obecnie jest częścią tutejszego ośrodka wypoczynkowego.
MT (Mroczne Tajemnice): Kiedyś ukazywał się tu grający na skrzypcach diabeł. Póki grał, póty ci, co go słyszeli, nie mogli przestać tańczyć. Ale dawno go nie widziano.
Położenie: woj. śląskie, pow. zawierciański; samochodem trzeba dojechać drogą nr 78 z Zawiercia do Żerkowic, skąd drogą lokalną do Morska. Można też zostawić auto w Podlesicach i przejść 3 km niebieskim szlakiem
Kontakt: IT w Zawierciu, ul. Sikorskiego 6 (punkt przy dworcu PKP) tel. (32) 672 18 41; OW „Morsko”, tel. (32) 672 10 74
::Mirów
Stan: Zdaniem wielu najładniejsza jurajska ruina. Resztki strzelistej, gotyckiej warowni są widoczne z daleka, górują wysoko nad wsią i nad oblepionymi wspinaczami skałami. Doskonałe miejsce na piknik pod zabytkowymi murami.
Historia: Pochodzi prawdopodobnie z XIV w., ale źrodła na temat jego początków są bardzo skąpe. Był pomniejszą warownią, która często zmieniała właścicieli. Oczywiście został zniszczony przez Szwedów w czasie „potopu”.
MT: Patrz Bobolice, ale trochę inaczej. W tej wersji brat bobolicki już zawczasu, nie zdając się na losowanie, z zazdrości zamknął brankę i kazał ją strzec czarownicy. Gdy pod nieobecność wiedźmy brat mirowski chciał pocieszyć dziewczyninę, przyłapano go i ścięto. Za karę boboliczanin został rażony gromem, a wiedźma strzeże panny w lochach po dziś dzień. Czasem wychodzi, o czym zaświadczają miejscowi.
woj. śląskie, pow myszkowski. Dojazd drogą nr 792, skręcić na Mirów w Kotowicach, pod mirowskim zamkiem jest parking
Kontakt: MOK w Myszkowie, tel. (34) 313 26 59
::Ostrężnik
Stan: Zagubione w lesie szczątki szczątków warowni. Niewiele wiadomo o jej historii, wiadomo natomiast o licznych zasypanych podziemnych korytarzach. Mroczne to miejsce i tajemnicze jak z germańskich legend.
Historia: Brak danych. Być może było tu nielegalne więzienie (mury dwumetrowej grubości) lub baza zbójców.
MT: Poza tradycyjną białą zjawą i prastarym skarbem, schowanym pod grzechoczącymi szkieletami w podziemnych chodnikach, podania mówią o kosztownościach, które mieliby tu ukryć powstańcy styczniowi. Do tej pory ich nie odnaleziono.
Położenie: woj. śląskie, pow. częstochowski. Dojazd drogą nr 46 Częstochowa–Szczekociny. W Janowie skręcić w drogę nr 793 na Żarki
Kontakt: IT Częstochowa, al. NMP 65, tel. (34) 368 22 50
::Olsztyn
Stan: Pięknie położona na łysym wzgórzu ruina, nie zasłonięta krzakami i drzewami, otoczona natomiast wapiennymi ostańcami, z wysoką, widoczną z daleka smukłą 20-metrową basztą. Obecność obowiązkowa. Odbywają się tu słynne pokazy fajerwerków.
Historia: Znajdujący się na wzgórzu drewniany gród spłonął w XII w., a w XIV Kazimierz Wielki kazał zbudować warowny zamek, którego dzierżawcą został później Jan Odrowąż.
Położony na uboczu szlaków komunikacyjnych zamek podupadał, aż w XVI w. został zdobyty (mimo bohaterskiego oporu) przez Habsburgów, a w XVII zniszczony przez Szwedów. Hass kręcił tu Rękopis znaleziony w Saragossie, a Pasikowski Demony wojny według Goi.
MT: Choć zamek ma ponoć podziemne połączenie z Jasną Górą,
sanktuarium nie wypleniło z jego murów ani zjawy zagłodzonego tu przeciwnika Kazimierza Wielkiego, który sam się pożarł, ani dziecka burgrabiego Karlińskiego, który bronił warowni przed Habsburgami (słychać płacz), ani też czarnego psa, który strzeże ukrytych skarbów.
woj. śląskie, pow. Częstochowa; Olsztyn leży ok. 10 km na wschód od Częstochowy, przy drodze nr 46. Można dojechać autobusem podmiejskim
Kontakt: IT Częstochowa, al. NMP 65, tel. (34) 368 2
Wpisz komentarz
Zamknij to okno