Pasji zbierania żywych roślin ludzie oddawali się od najdawniejszych czasów. Nic tak nie uspokaja, jak ich soczysta zieleń, upajająca woń i piękne kwiaty.
::Kórnik – najstarsze polskie arboretum
Najsławniejsze i najstarsze polskie arboretum w Kórniku koło Poznania pierwotnie było XVIII-wiecznym parkiem przypałacowym. W l. 1826–80 ojciec i syn Tytus i Jan Działyńscy zaczęli systematycznie sprowadzać krzewy i drzewa z zamiarem założenia w Kórniku wyższej szkoły leśnej i ogrodniczej. Następca Działyńskich Władysław Zamoyski przekazał w testamencie park kórnicki Narodowi Polskiemu. Kolekcja licząca w tym czasie ponad 1500 gatunków i odmian drzew i krzewów została uporządkowana i naukowo opisana, a po II wojnie światowej przekształcona w Arboretum Kórnickie Instytutu Dendrologii PAN. Tak powstało największe w Polsce arboretum, obejmujące obecnie 3500 gatunków roślin drzewiastych, głównie z Chin, Japonii, Korei i gór Azji Środkowej. Ten wspaniały park jest ośrodkiem badań naukowych oraz centrum hodowli i aklimatyzacji roślin egzotycznych. Wiele gatunków drzew sadzonych w parkach i ogrodach całej Polski tu zostało sprowadzonych po raz pierwszy, tu sprawdzano ich wytrzymałość na warunki naszego klimatu i tu wyprodukowano pierwsze sadzonki przeznaczone na sprzedaż.
Położenie: woj. wielkopolskie, pow. poznański; 20 km na południowy wschód od Poznania, przy drodze nr 11. Dojazd PKS, PKP Kontakt: Instytut Dendrologii PAN, ul. Parkowa 5, 62-035 Kórnik, tel. (61) 817 00 33
::Kraków – Ogród Botaniczny UJ
Miano najstarszego ogrodu botanicznego w Polsce przysługuje niewielkiemu Ogrodowi Botanicznemu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Już sama nazwa ogrodu budzi szacunek i respekt: Hortus Botanicus Universitatis Iagellonicae Cracoviensis. Ogród powstał jeszcze przed II rozbiorem Polski w 1783 r. z inicjatywy Hugona Kołłątaja. W czasie z górą dwóch wieków działalności, jego pracami kierowało wielu najwybitniejszych botaników, m.in. Józef Rostafiński i Władysław Szafer. Wiele okazów pochodzi z początku XIX w. W 1976 r. Ogród wpisano do rejestru zabytków miasta Krakowa. Obecnie można tu zobaczyć bogaty zbiór roślin z obszaru Karpat i wiele gatunków egzotycznych, np. hodowane w szklarniach gatunki pochodzące z Ameryki Południowej, które odkrył jeden z pierwszych dyrektorów Ogrodu – Józef Warszewicz. Poza działalnością naukową i ochronną Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzi bogatą działalność oświatową i kulturalną, organizując zajęcia dla szkół, odczyty i prelekcje oraz wystawy malarstwa i fotografii przyrodniczej.
Położenie: woj. małopolskie Kontakt: Ogród Botaniczny UJ, ul. Kopernika 27, tel. (12) 421 26 20
::Łódź – Miejski Ogród Botaniczny
Największy polski ogród botaniczny powstał w 1946 r. jako niewielki ogród roślin leczniczych. Obecnie na szczególną uwagę zasługują: ogród japoński z licznymi skałkami i zbiornikami wodnymi oraz cztery wzgórza obudowane granitowymi, wapiennymi i piaskowcowymi blokami skalnymi, tworzące okazałe alpinarium. Łódzki Ogród Botaniczny szczyci się także prowadzeniem Narodowej Kolekcji Róż, liczącej ponad 90 odmian, w tym gatunki wielokwiatowe, pnące i miniatury, a także gatunki dziko rosnące. Oddziałem łódzkiego ogrodu jest również palmiarnia, położona oddzielnie w Parku Źródliska. Gromadzi ona 4000 okazów roślin egzotycznych, w tym egzemplarze liczące po kilkanaście metrów i przekraczające wiek 100 lat. Pochodzą one z oranżerii i pałaców łódzkich fabrykantów i carskich urzędników z czasów rozbiorów.
Położenie: woj. łódzkie Kontakt: Miejski Ogród Botaniczny, ul. Krzemieniecka 36/38, tel. (42) 688 44 20
::Warszawa – Ogród Botaniczny UW
W celu utworzenia ogrodu botanicznego w 1818 r. Uniwersytet Warszawski otrzymał od cara Aleksandra I znaczne tereny Ogrodu Królewskiego w Łazienkach. Początkowo podzielony na trzy części: spacerową, naukową i sadowniczą, Ogród rozwijał się bardzo szybko, gromadząc w ciągu kilkunastu lat imponującą kolekcję roślin. Z racji położenia w centrum miasta, poza funkcją naukową pełni także rolę romantycznego zakątka. Przychodzą tu mamy z pociechami w wózkach, studenci z książką pod pachą i zakochani, aby podziwiać majowe bzy.
Położenie: woj. mazowieckie; ogród znajduje się w Al. Ujazdowskich 4 Kontakt: Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego, tel. (22) 628 75 14
::Zakopane – Górski Ogród Botaniczny PAN im. M. Raciborskiego
200 razy mniejszy Górski Ogród Botaniczny w Zakopanem został założony w 1953 r., ale początek jego kolekcji stanowiło 120 roślin przeniesionych z likwidowanego właśnie tzw. trzeciego Alpinarium. Wśród osób szczególnie zasłużonych dla jego powstania i funkcjonowania była Bronisława Dłuska (siostra Marii Skłodowskiej-Curie). Można tu zobaczyć ponad 600 gatunków roślin tatrzańskich, posadzonych w grupach odzwierciedlających naturalny pionowy układ stref roślinnych – od regla dolnego po turnie i murawy wysokogórskie.
Położenie: woj. małopolskie, pow. tatrzański Kontakt: Górski Ogród Botaniczny PAN w Zakopanem, część dydaktyczna, ul. Zborowskiego 1, część naukowa – Antałówka 7, tel. (18) 201 26 51
::Wrocław – Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego
Założony przez niemieckich botaników na terenach Uniwersytetu Wrocławskiego, leży w samym centrum średniowiecznego miasta, wśród strzelistych, monumentalnych budowli gotyckich. W czasie działań II wojny światowej teren ogrodu był bombardowany przez Rosjan i w większości zniszczony. Proces odbudowy rozpoczął się wraz z przejęciem uniwersytetu przez polskich profesorów. W 1988 r. ogród poszerzono o arboretum, pięknie położone przy secesyjnym pałacyku w Wojsławicach. Obecnie Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego może się poszczycić największą liczbą uprawianych gatunków roślin (ok. 8000).
Położenie: woj. dolnośląskie Kontakt: Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego, ul. Sienkiewicza 23, 50-335 Wrocław, tel. (71) 322 59 57